Savaşın soğuk ve insanlık dışı yüzünü, anlamsızlığını ve insan ruhunda yarattığı yıkımı bundan daha çarpıcı anlatan bir kitap olduğunu sanmıyorum. Dalton Trumbo, “Savaş Sahiden Bitti mi-Johny Got It is Gun” adlı romanında Amerikalı bir 1. Dünya Savaşı g
Savaşın soğuk ve insanlık dışı yüzünü, anlamsızlığını ve insan ruhunda yarattığı yıkımı bundan daha çarpıcı anlatan bir kitap olduğunu sanmıyorum.
Dalton Trumbo, “Savaş Sahiden Bitti mi-Johny Got It is Gun” adlı romanında Amerikalı bir 1. Dünya Savaşı gazisinin hastanede geçirdiği yılları anlatır. Kolları omuzlarından, bacakları baldırlarının üst kısmından kesik, suratı paramparça olmuş, göremeyen, duyamayan, konuşamayan, yüzünün olduğu yerde maskeyle örtülmüş bir çukur bulunan bir gazidir bu. Yalnızca beyni ve iç organları çalışan bir insan. Yıllarını geçirdiği bu hastanede önce ne durumda olduğunu anlaması zaman alır. Durumun korkunçluğunu kavramasıyla tek amacı dış dünyayla iletişime geçmek olur. Bu arada gördüğü rüyalar ve hayal dünyasındaki geriye dönüşlerle gencin yaşamı ve buraya nasıl geldiği anlaşılır. Dış dünyayı algılamasındaki tek araç titreşimlerdir. Çevresinin yaydığı titreşimlerle nerede olduğunu anlar ve yeni bir zaman algısı yaratarak hayata tutunmaya çalışır. Kendini öldüremediği için tek seçeneği budur. “Neredeyim”, “ne oldum”, “neden” soruları aslında insanlığın düştüğü durumun sorularıdır. Yıllarca tek amacı dış dünyayla iletişim kurmaktır ve bunu başarır: Mors alfabesiyle. Beynini ve yastığa vurduğu kafasını kullanarak… Ama bunu başardığında karşısında yine insanlığın acımasız yüzünü görür… Mükemmel bir anlatım, çarpıcı bir son. Roman zamanının ve günümüzün en güçlü savaş karşıtı romanı. McCarthy’nin “cadı avı” nın kurbanlarından olan Trumbo aklandıktan sonra bu romanı yazar ve sonra senaryolaştırarak kendi yönetmenliğinde sinemaya aktarır. Film 1984’de Belgrad Festivaller Festivali’nde birincilik ödülünü kazanır. Kitabın ve filmin etkisi “barış” dünyasında öyle etkili olur ki, Metallica “one” şarkısını bu romandan sonra yazar ve video klipleri için de bu filmin haklarını satın alıp oradan görüntüleri klipte gösterirler. Roman savaşın yarattığı yıkımı öylesine vurucu veriyor ki, okurken bir kabus görür gibi oluyorsunuz ve uyandığınızda, romandaki kahramanın göğsüne kondurulan o madalyanın soğukluğunu kendi bedeninizde hissediyorsunuz. Dünyanın en büyük askeri dehası Atatürk’ten alıntı yapmadan geçemeyeceğim: “ Milletlerin hayatı tehlikeye girmedikçe savaş bir cinayettir.” Barışı görebilmek için yıkımı kavrayabilmek gerek. Olağanüstü bir yapıt… Savaş Sahiden Bitti mi?- Dalton Trumbo Yılmaz Yayınları
