“ e “ siz bir hayat?
Hiç “e” harfini kullanmadan kaç cümle kurabilirsiniz? Kaç dakika konuşabilirsiniz? Ya da kaç satır, kaç sayfa yazabilirsiniz? Biri yazmış, hem de 300 sayfa… Üstelik bir roman, romanın adı “Kayboluş”, yazarı bir Fransız: Georges Perec. İronik bir şekilde adında tam dört tane “e” harfi bulunan bu yazar, hiç “e” harfi kullanmadan bir roman yazmış. Olağanüstü ilginç ve çarpıcı… “Kayboluş”, bir adamın ortadan kayboluşunun öyküsü, onunla birlikte yeni dünyasında “e” harfi de kayboluyor, bu kayboluşun kimse farkında da değil. 1969’da yayınlanan bu roman kulağa mucize gibi gelen bir şeyi yapıyor. Ama buraya kadar yazdıklarım birinci mucize. İkinci mucize ve bence asıl mucize şu: Romanı Türkçeye çeviren Cemal Yardımcı, bu çeviriyi yaparken hiç “e” harfi kullanmamış! Bu bence Perec’in yaptığı sıra dışı şeyden daha olağanüstü. “e” harfinin hiç kullanılmadan yazıldığı bir romanı başka bir dile- üstelik “e” nin etkin olduğu bir dile- aynı kurala sadık kalarak çevirebilmek gerçekten övgüye ve takdire değer bir iş. Farklı tatlar arayan okurlar için iyi bir seçim olacağına eminim. Kayboluş- Georges Perec Türkçeleştiren: Cemal Yardımcı Ayrıntı Yayınları Amerigo = Amerika Amerika kıtasını kimin keşfettiğini biliyoruz, keşfeden Kristof Kolomb bilmiyordu yalnızca. Hepimizin okul kitaplarından bildiği gibi Kolomb, bu yeni anakarayı Hindistan sanıyordu ve ölene kadar da gerçeği öğrenemedi. Peki Amerigo Vespucci kim? Amerika’nın Hindistan değil yeni bir kıta olduğunu ilk kez söyleyen ve kıtaya adını veren İtalyan denizci. Peki ya öyle mi? Vespucci gerçekten Amerika’ya seyahat etti mi? Buranın yeni bir kıta olduğunu söyledi veya yazdı mı? Adının verilmesini önerdi mi? Amerigo nasıl America oldu? Tarih dönüp olanları düzeltme şansı tanımaz, bazen öyle yanlışlıklar ve hatalar yapılır ki, düzeltmek de değiştirmek de imkansızdır. Amerigo Vespucci hakkında kesin olarak bilinen tek gerçek birkaç mektup yazmış sıradan bir İtalyan denizci olduğu! Vespucci, Amerika kıtasına hiç yolculuk yapmadı ve bunu iddia etmedi! Adının bu yeni anakaraya verildiğinden muhtemelen ölümüne kadar da haberi olmadı! Öylesine kendisi dışında gelişen olaylarla ismi ölümsüzleşti ki bir süre sonra sahtekarlık ve yalancılıkla suçlandı. Bazen tarih; tesadüf, yazgı ve şansı öylesine harmanlayıp önünüze koyar ki sonuçlarını değiştiremezsiniz. Stefan Zweig, yalnız roman ve öykü değil tarihsel kişiliklerin yaşamöykülerini de yazarak yazın dünyasında ayrı bir yer edinmiştir. AMERIG0-Tarihsel Bir Yanlışlığın Hikayesi isimli eserinde, “asla çıkmadığı ve hiçbir zaman çıktığını iddia etmediği bir seyahat sayesinde ön adını dünyamızın dördüncü kıtasına verme şerefine erişmiş bir insanın hikayesi” ni anlatır. Tarihin gizemli koridorlarına götürür bizi ve rastlantı, yanlışlık ve yanlış anlamalardan meydana gelen tarihin en ilginç denklemlerinden birini çözmemize yardımcı olur. “Yeni Dünya”yı ve vaftiz babasını yakından tanımak için okunması gereken benzersiz bir eser… Amerigo-Stefan Zweig Can Yayınları