Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi. Anlaşmaya göre taraflardan birine yapılan silahlı saldırı tüm taraflara yapılmış sayılacak. Teklif, Genel Kurul’da görüşülecek.
Türkiye ile Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ortak savunma anlaşması, Meclis’teki ilk aşamayı geçti. AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığında toplanan komisyonda, anlaşmanın kapsamı ve Türkiye’ye getireceği yükümlülükler ele alındı.
7 AĞUSTOS’TA MEKKE’DE İMZALANDI
Anlaşma, 7 Ağustos’ta Mekke’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından imzalandı. Kanun teklifi 20 Ekim’de TBMM Başkanlığına sunulmuş, 21 Ekim’de Dışişleri Komisyonu’na havale edilmişti. Suudi Arabistan ve Pakistan, anlaşmaya ilişkin iç onay süreçlerini tamamladı.
BİRİNE SALDIRI, HEPSİNE SALDIRI SAYILACAK
16 maddeden oluşan anlaşmanın 2. maddesine göre taraflardan birine yapılan silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak. Taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkanlar dahil mevcut tüm araçlarla yardım edecek. Anlaşma ayrıca savunma sanayisi iş birliği, istihbarat paylaşımı, lojistik destek ve terörle mücadele alanlarında iş birliğini öngörüyor.
Dışişleri, savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” yılda 2 kez toplanacak. Komitenin sekretaryası Suudi Arabistan’da olacak, ilk genel sekreter ise Pakistan vatandaşı olacak. Taraflar ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek.
“TAMAMEN SAVUNMA ODAKLI”
Komisyonda anlaşmayı tanıtan Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmanın “tamamen savunma odaklı” olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını söyledi. Gümrükçü, anlaşmanın uluslararası hukuka saygılı bölge ülkelerine açık olduğunu belirtti. Anlaşmanın NATO başta olmak üzere Türkiye’nin üyesi olduğu çok taraflı yapıları tamamlayıcı nitelikte olduğunu, Türkiye’nin diğer ittifak yükümlülüklerinin yerine geçmediğini vurguladı.
OKTAY: ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE KARŞI BİR BLOKLAŞMA DEĞİL
Komisyon Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın “bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı” olmadığını söyledi. Oktay, yapının müşterek savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi olmak üzere 3 temel başlık üzerine kurulduğunu belirtti. İttifaka yeni üye alınmasının Türkiye dahil çekirdek tarafların onayına bağlı olduğunu kaydetti.
Ortak savunma hükümlerinin otomatik olarak işlemeyeceğini, her adımın tarafların anayasal ve ulusal prosedürlerine bağlı olduğunu ifade eden Oktay, anlaşmadaki 10 yıllık süreye ilişkin olarak NATO Antlaşması’nda da 10 yıl sonra gözden geçirme, 20 yıl sonra çekilme imkanı bulunduğunu hatırlattı.
SIRADA GENEL KURUL VAR
Komisyonda kabul edilen teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu’nda da kabul edilmesi gerekiyor. Anlaşma, son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek.