Sarsıntının Güney ve Orta Amerika’daki birçok ülkede hissedildiği, depremin merkez üssünün ise Panama’nın güneyindeki Pasifik Okyanusu’nda bulunduğu bildirildi. Başkent Panama City’de de hissedilen deprem, bölgede paniğe neden oldu.

DEVLET BAŞKANINDAN HALKA SAKİNLİK ÇAĞRISI

Panama Devlet Başkanı Jose Raul Mulino, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada halka sakin olmaları çağrısında bulundu.

İlgili kurumların depremin etkilerine ilişkin bilgilendirme çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Mulino, olayın korku ve paniğe yol açacak şekilde kullanılmaması gerektiğini ifade etti.

Ulusal basında yer alan haberlere göre, Panama’nın güneyinde yerel saatle 12.56’da meydana gelen 7,7 büyüklüğündeki depremin ardından yerel yetkililer ve acil durum ekipleri hasar tespit çalışmalarına başladı.

Depremin merkez üssüne yakın Pitaloza Arriba ile Herrera ve Los Santos eyaletlerinde bazı binalarda çatlaklar oluştuğu bildirildi. Panama Ulusal Sivil Koruma Sistemi (SINAPROC), ilk belirlemelere göre can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını duyurdu.

Sarsıntının ardından ülke genelinde vatandaşlar evlerden, okullardan, alışveriş merkezlerinden ve diğer binalardan çıkarak açık alanlara yöneldi.

Cocle eyaletine bağlı Penonome kentinde ise tarihi San Juan Bautista Katedrali, valilik binası ve çok sayıda yapıda hasar meydana geldiği aktarıldı.

30’DAN FAZLA ARTÇI SARSINTI KAYDEDİLDİ

Depremin ardından büyüklükleri 2,1 ile 6 arasında değişen 30’dan fazla artçı sarsıntı kaydedildi. Uzmanlar, artçıların önümüzdeki saatlerde de devam edebileceği konusunda uyarıda bulundu.

Başkent Panama City’de metro seferleri durdurulurken yüksek binalar tahliye edildi. Bazı bölgelerde elektrik ve iletişim kesintileri yaşandığı, altyapıya yönelik kontrollerin sürdüğü bildirildi.

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, çok sayıda kişinin sokaklara ve açık alanlara çıktığı, bazı binalarda hasar oluştuğu görüldü.

Depremin Panama’nın yanı sıra Orta Amerika’daki bazı ülkelerde ve Kolombiya’nın çeşitli kentlerinde de hissedildiği belirtildi.

Truth Social hesabından paylaşım yapan Trump, "İran İslam Cumhuriyeti ile verimli görüşmeler yürütüyoruz" ifadelerini kullandı.

İran limanlarına yönelik ABD ablukasının devam edeceğini belirten Trump, Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatının sürdüğünü aktardı.

Trump ayrıca, "ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimlerden önce hiçbir şekilde İran'a saldırmayacağız." dedi.

ABD ve İsrail’in şubat ayında İran’a yönelik başlattığı saldırılarla başlayan savaş, 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde ABD siyasetinin önemli gündem maddelerinden biri oldu.

Aylık maliyetinin yaklaşık 3 milyar dolar olduğu belirtilen savaşın, yükselen akaryakıt fiyatlarıyla birlikte Cumhuriyetçi Parti üzerindeki siyasi baskıyı artırdığı belirtiliyor.

Daha önce seçimlerin ardından petrol fiyatlarında ciddi bir düşüş beklediğini ifade eden Trump’ın açıklamalarının yanı sıra, yüksek benzin fiyatları ve İran’la süren savaşın Cumhuriyetçi adayların seçim kampanyalarını olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor. Savaşın, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğunu riske atabileceği de öne sürülüyor.

Washington ve Tahran yönetimleri, son haftalarda savaşı sona erdirmek ve küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak amacıyla karşılıklı teklifler sundu.

Ancak Trump, İran yönetiminin son teklifini reddetti.

Trump’ın son açıklaması, iki ülke arasındaki diplomatik temasların sürdüğünü gösterirken, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırma konusunda henüz herhangi bir adım atmadığına işaret etti.

Trump’a, Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a saldırıları sonrasında Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında kurulan Mekke İttifakı kapsamında alınan "mutabık kalınan askeri kuvvet ve yeteneklerin Suudi Arabistan’a hızla konuşlandırılması için gerekli tedbirleri alarak tehditlere karşı hazırlık, askeri entegrasyon ve kolektif kapasiteyi güçlendirme kararı"na ilişkin görüşü soruldu.

Trump, Türkiye ve Pakistan’ın Suudi Arabistan’a destek verme yönündeki tutumunu olumlu karşıladığını belirterek, "Bence Suudi Arabistan’a yardımcı olmak istiyorlar, bunun harika bir şey olduğunu düşünüyorum" dedi.

Irak’ta 23 yıllık ABD işgali: En az 200 bin can kaybı

ABD merkezli Brown Üniversitesi tarafından 2023 yılında yapılan Costs of War (Savaşın Maliyetleri) başlıklı bir çalışma ise, Mart 2003 ve Mart 2023 arasında Irak’ta 186 bin 694 ila 210 bin 38 sivilin doğrudan savaş nedeniyle öldüğünü ortaya koydu. Bu bilançoya hayatını kaybeden Iraklı polis ve askerler ile muhalif savaşçılar da eklendiğinde, doğrudan ölümlerin toplamı benzer bir şekilde 280 bin ila 315 bin aralığındaki seviyeye yükseldi.
Irak’ta 23 yıllık ABD işgali: En az 200 bin can kaybı

İngiliz araştırma şirketi ölü sayısını 1,03 milyon olarak açıkladı

İngiliz araştırma şirketi Opinion Research Business ise, 2008’de yayınladığı bir araştırmada savaşın ilk dört buçuk yılında ölen Iraklıların sayısının yaklaşık 1,03 milyon olduğunu bildirdi. Araştırma şirketi, 2 bin 414 yetişkinle yüz yüze gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda katılımcıların yüzde 20’sinin hanelerinde çatışmalar nedeniyle en az bir kişinin hayatını kaybetmesinden yola çıkarak, 1997 sayımına göre 4,05 milyon hane bulunan ülkede yaklaşık ölü sayısının 1,03 milyona ulaşacağını hesapladı.

Binlerce çocuk hayatını kaybetti

Birleşmiş Milletler’in (BM) Irak’ta 2003 işgalini ve 2004-2007 arasında savaşın en kanlı dönemlerini kapsamayan ve 2008’den başlayarak 2022 yılı sonuna kadar olan dönem için sunduğu verilere göre, Irak’ta sadece bu dönemde 3 binden fazla çocuk hayatını kaybetti ve 5 binden fazlası da sakatlandı. Bilançolar, işgalin sadece şiddet sonucu meydana gelen ve kayıtlara geçirilebilen ölümlerin bir bölümünü yansıttığı için gerçek bilançoyu yansıtmıyor.

Irak’ta 23 yıllık ABD işgali: En az 200 bin can kaybı

Savaşın sağlık sistemi, altyapı, gıda güvenliği ve yaşam şartları üzerindeki yıkıcı etkileri de hesaba katıldığında, ABD’nin Irak savaşının insan hayatı bilançosunun çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.
Brown Üniversitesi araştırmacıları da Irak’taki dolaylı ölümlerin, doğrudan ölümlerin iki ila dört katına ulaşmış olabileceği tahmininde bulunuyor.

Danimarka Başbakanı Frederiksen ise, ABD’den sözünü tutan bir dost ve güvenilir bir müttefik olduğunu belirterek, "Bu, uzun yıllara dayanan iş birliğimiz açısından bir dönüm noktasını temsil ediyor. 75 yıl önce Grönland’ın savunmasına ilişkin bir anlaşma imzalamıştık. Bugün ise daha büyük, daha iyi ve sonsuza kadar sürebilecek bir anlaşma imzalıyoruz. Bu anlaşma ABD, Grönland, Danimarka, NATO ve dolayısıyla Avrupa için iyi bir anlaşma. Ortak güvenliğimizi güçlendiriyor, ortak caydırıcılığımızı artırıyor, hasımlarımıza kim olduğumuzu gösteriyor ve bunu birlikte yapıyoruz" dedi.
Anlaşma sayesinde başka ülkelerin Grönland üzerinde bir kontrol ve nüfuz elde etmesinin engelleneceğini ifade eden Frederiksen, ABD’nin Grönland’daki varlığını artırmasını memnuniyetle karşılayacaklarını söyledi. Frederiksen, "Anlaşma, tabii olarak Danimarka’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne, aynı zamanda Grönland’ın kendi geleceğini tayin hakkına saygı gösteriyor" dedi.

"Bu, herkesin kazandığı bir anlaşma"

Grönland Başbakanı Nielsen ise, "Bugün ortak güvenliğimiz açısından önemli bir gün. 1951 savunma anlaşmasını 2026’ya taşıyan bir anlaşma imzalıyoruz" dedi. Anlaşmanın Arktik temelinde ortak sorumluluk üstlenmekle ilgili olduğunu söyleyen Nielsen, "Bu, herkesin kazandığı bir anlaşma" dedi.

ABD, Danimarka ve Grönland’dan yetkililer, doğal kaynaklar açısından da zengin olan Grönland konusunda aylar boyunca müzakere yürütmüştü. Trump’ın buzulların erimesiyle açılan yeni yollar ve Rusya ile Çin’in oluşturduğu tehditleri gerekçe göstererek Grönland’ın egemenliğinin ABD’ye verilmesini talep etmesi NATO içindeki ilişkileri germişti. Bu süreçte Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen de ABD’nin Grönland’ı devralması gibi bir adımın NATO’nun sonu olacağı uyarısında bulunmuştu. ABD ile Avrupa arasındaki ilişkileri de olumsuz etkileyen gerilim sonrasında Avrupa ülkeleri, adadaki güvenlik tatbikatları ve buraya yönelik finansal desteği artırma adımları atmıştı. ABD’nin 1945’ten bu yana Grönland’da bulundurduğu askeri varlık, 17 üs ve tesiste görev yapan binlerce asker, bugün kuzeybatıda ABD ve NATO için füze erken uyarı, füze savunması ve uzay gözetleme faaliyetlerini destekleyen Pituffik Uzay Üssü’nde bulunan yaklaşık 200 askere kadar gerilemişti. Bugün BM Genel Kuruluna hitabında Grönland anlaşmasına ilişkin bazı ayrıntıları açıklayan Trump, "ABD, büyük ve stratejik açıdan hayati öneme sahip toprak parçası Grönland ile benzeri görülmemiş bir anlaşmaya vardı. Danimarka ve Grönland ile yapılan anlaşma, ABD’ye bu toprakların güvenliği ve ihtiyaçları konusunda kalıcı denetim sağlayacak" demişti.
Trump, "Amerikan kıtası, Avrupa ve başka bölgeleri savunmak için gerekli olanları yapmak konusunda tam yetkiye sahip olacağız. ABD’nin hiçbir düşmanı, Grönland’da askeri varlık bulunduramayacak ve bizim açık ve yazılı onayımız olmadan kimse hassas yatırımlar yapamayacak. Uygun noktalarda büyük çaplı askeri varlık oluşturma sürecini derhal başlatacağız ve iki büyük çaplı üs inşa edeceğiz" ifadelerini kullanmıştı.

Anlaşma neler içeriyor?

Danimarka hükümeti tarafından yayınlanan metne göre anlaşma, ABD’ye Grönland’ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü’nü genişletme ve modernize etme, güneyde Narsarsuaq ve doğuda Mestersvig bölgelerinde yeni üsler kurabilme, ABD’ye ileride savunma alanları oluşturma ve askeri tesisler ile operasyonlarını genişletme ve ABD’ye Grönland içinde geniş hareket serbestisi sağlıyor. Anlaşma metnine göre ABD’ye ayrıca "deniz altı erişimi" de tahsis ediliyor. Bitiş tarihi olmayan anlaşma ile ayrıca NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da insanlı veya insansız askeri varlık tesis etmesi, tarafların onayına bağlanıyor. Amerikan üslerinin bakımı, kurulumu veya sökülmesiyle ilgili sözleşmelerin ise mümkün olan en geniş ölçüde Grönlandlı şirketlere verilmesi öngörülüyor. Grönland’ın ileride bağımsız olması durumunda da yürürlükte kalması öngörülen anlaşma, Grönland’ın NATO’da kalmasını ve Danimarka’nın anlaşma dahilindeki hak ve yükümlülüklerini devralmasını da öngörüyor.

Hassas sektörlerde yabancı yatırımlarını da sınırlandıran anlaşma, NATO üyesi, NATO partneri ya da AB üyesi olmayan ülkelerden gelen yatırımların kritik altyapı ya da kaynak çıkarımı gibi alanlarda güvenliği tehdit eden kontrol, önemli nüfuz ve kamuya açık olmayan bilgilere erişim kazanmasını engellemeyi amaçlıyor. Tarafların "tehdit bulunmadığı" konusunda uzlaşması halinde ise istisna sağlanabiliyor.
NATO’nun Arktik’teki rolünü güçlendiren anlaşma, askeri varlık, tatbikat ve ortak istihbarat faaliyetlerinin artırılmasını destekliyor ve ABD’nin "Altın Kubbe" füze savunma sistemine özellikle değiniyor.

ABD Başkanı Trump liderliğinde ABD’nin İran tehdidine son verdiğini söyleyen Bessent, Amerikan ordusunun İran’ın nükleer silah elde etmesinin engellenmesi için gerekli zemini hazırladığını ve Amerikan ekonomisinin gücüyle de uzun soluklu bir finansal operasyon yürütüleceğini ifade etti.

"İran’ın önünde yalnızca iki yol var"

Bessent, "Artık İran’ın önünde yalnızca iki yol var; ya tam bir küresel izolasyon ve ancak temel ihtiyaçları karşılamaya yeten bir ekonomi ya da normale dönerek küresel ekonomiye yeniden katılma fırsatı" dedi.

İran’a yönelik finansal taarruzu "Ekonomik İzolasyon Operasyonu" olarak adlandıran Bessent, "Hazine Bakanlığı, İran’ın petrol kaçırmak ve yaptırımlardan kaçınmak için kullandığı bütün bağlantı noktalarını, aracıları ve şebekeleri belirledi. Bugünden itibaren bakanlık ve diğer kurumlar, çemberi daraltacak ve Devrim Muhafızları Ordusu ile fesat İran rejimini finanse eden bütün gelir kaynaklarını engelleyecek. Sıfır sızıntı yaklaşımı uyguluyoruz" dedi.
ABD’nin İran’a en küçük bir nefes alma alanı dahi bırakmayacağını vurgulayan Bessent, "Bu rejimin son sığınağı, İran’ın oluşturduğu tehditten uzak kalma düşüncesiyle hala İran’ı finanse etmeye devam ederek yanlış içinde olan ülkelerdir. Artık, bu çatışmanın gri alanlarında faaliyet gösterilmesi kabul edilemez" şeklinde konuştu.

"Rejimle herhangi bir etkileşime imkan sağlayan ülkeler, mesajımızı derhal dikkate almalı"

İran’a destek veren ülkelerin İran petrolü satın aldığını ve taşıdığını, mali kaynakların İran’a aktarılmasını kolaylaştırdığını, denizde gerçekleştirilen yakıt aktarmalarına göz yumduğunu ve kendi bankalarının İran tarafından kullanılmasına müsamaha gösterdiğini söyleyen Bessent, "Başkan Donald Trump, dünya liderleriyle İran rejimiyle etkileşimlerini durdurmaları için telefon görüşmeleri yapıyor. Şimdiden sonuç almaya başladık. İran yönetiminin hafta sonu yaptığı açıklamalar, bu seferberliğin etkisini açıkça kabul ettiklerini gösterdi. Rejimle herhangi bir etkileşime imkan sağlayan ülkeler, mesajımızı derhal dikkate almalı" dedi.
Bessent, "ABD’nin yanında duranlar, ortaklığımızın sunacağı faydalardan istifade edecek. İran rejiminin yanında olanlar ise giderek zayıflayan bu rejimin yaşadığı izolasyonu paylaşmaya hazır olmalı" dedi.

"Faaliyetlerin durdurulması için her ülkeye kesin bir süre tanındı"

ABD’nin üçüncü ülkelerden İran konusunda beklediği adımlar konusunda dünyanın dört bir yanındaki muhatapları ile görüşmeler yürüttüğünü kaydeden Bessent, "Belirlenen faaliyetlerin durdurulması için her ülkeye kesin bir süre tanındı. Harekete geçmezlerse, Hazine Bakanlığı’nın yetkileri çerçevesinde tek taraflı adımlar atacağız" dedi.

"İran adına kara para aklanmasını kolaylaştıran kuruluşlar dolar sisteminden çıkarılacak"

Bessent ayrıca, İran adına kara para aklanmasını kolaylaştıran tüm finansal kuruluşların, Amerikan doları sisteminden çıkarılacağını söyledi. Yaptırımların İran’ın diğer ülkelerde yararlandığı beş önemli unsur olan dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığını hedef aldığını belirten Bessent, ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlık Kontrol Ofisi’nin (OFAC) İran’a nükleer ve füze teknolojisi, siber operasyonlar konusunda yardımcı olan ve petrol geliri elde etmesine imkan sağlayan 60’tan fazla kişi, kuruluş ve gemiyi yaptırım listesine aldığını açıkladı.

"ABD ile İran arasında bir seçim yapma zamanı geldi"

Bundan böyle İran ile kurulacak her türlü ekonomik ilişkinin ABD’nin gücüyle karşı karşıya kalacağını söyleyen Bessent, "Tahran’a destek verenlere sesleniyorum. Washington’ın kararlılığını sınamanın maliyetini hafife almayın. Dünya liderlerinin artık refah ile izolasyon, barış ile terör ve ABD ile İran arasında bir seçim yapma zamanı geldi. Bugün başlattığımız seferberlik, günbegün güçlenerek devam edecek ve İran tamamen yalnız kalana kadar sona ermeyecektir" ifadelerini kullandı.

"Hiç kimse, Amerikan yaptırımlarının erişiminin dışında değil"

Basın toplantısında Çin bankalarının hedef alınması ihtimaline ilişkin bir soru alan Bessent, "Bugün burada, hiç kimsenin Amerikan yaptırımlarının erişiminin dışında olmadığını açıkça ifade etmek istiyoruz. İşlemleri kolaylaştırıyor ve İran petrolünü paraya ve ardından da baskıya dönüştüren bir sistemin parçası oluyorlarsa, hedef alınacaklar" cevabını verdi.
ABD’nin her ülkeyle görüştüğünü ve ortak bir zemin oluşturduğunu söyleyen Bessent, "Onların kim olduğunu biliyoruz ve onlar da kim olduklarını biliyor. Bu yüzden ABD Hazine Bakanlığı’nın yaptırım çekici üzerlerine indiğinde, ortada kendilerinden başka suçlayacak kimse olmayacak" şeklinde konuştu.

Bessent, yaptırımlar konusunda herhangi bir takvim açıklamayı reddetti. Konuya ilişkin bir soruya Bessent, "Belirli bir süre açıklamayacağım ama sabrımız, sonsuz değil" cevabını verdi.

"Hafta sonuna kadar bir finans kuruluşuna yaptırım uygulanabilir"

Basın toplantısının ardından İran’a yeni bir yaptırım dalgasına şahit olunacağını ifade eden Bessent, "Bu yaptırımların aynı tempoyla devam etmesini beklemelisiniz. Bu haftanın sonuna kadar bir finans kuruluşuna yaptırım uygulanmasına ilişkin önemli bir açıklama göreceğinizi de tahmin ediyorum" dedi.

Cumartesi günü yapılan açıklamada, çatışmalar sırasında düşen iki savaş uçağındaki dört İranlı pilottan üçünün Katar tarafından esir alındığı belirtildi.

Katar yönetiminden konuya ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı.

Avrupa'nın bazı noktalarında Güneş tamamen Ay'ın arkasında kalırken, daha geniş bir bölgede parçalı güneş tutulması gözlemlendi. Tutulma Türkiye'den izlenemedi.

Avrupa 27 yıl sonra tam güneş tutulmasına tanıklık etti. Önce İzlanda, Rusya, İspanya, Arnavutluk ve son olarak Vatikan gündüz vakti karanlığa büründü.

İSPANYA'DA 114 YIL SONRA İLK GÜNEŞ TUTULMASI

Tutulmanın yarattığı en büyük heyecan İspanya'daydı. Çünkü Kıtanın aksine ülke 114 yıl sonra ilk Güneş tutulmasına tanıklık etti.
Ülkede güneş tutulmasının kısmi evresi yerel saatle yaklaşık 19.30'da başlarken, tam tutulma bölgeye göre yaklaşık 20.27 ile 20.33 arasında gerçekleşti. Tam tutulma bazı bölgelerde iki dakikaya yaklaşan sürelerle izlendi.

Gijon, Santander ve Bilbao gibi kuzey kentlerinde tam tutulma gözlemlenirken, başkent Madrid'de Güneş'in yaklaşık yüzde 99'u Ay tarafından örtüldü. Madrid'de tutulmanın en yüksek seviyesine yerel saatle 20.32 civarında ulaşıldı.

İber Yarımadası'nda en son 1912'de tam güneş tutulması gözlemlenmişti. İspanya’da 2 Ağustos 2027'de bir başka tam güneş tutulmasının görülmesi bekleniyor.

İngiltere'nin Başkenti Londra'da tarihi mekanlarla tutulma görsel şölen oluşturdu.

TURİST AKINI OLDU

Avrupa tutulma ile birlikte ciddi bir turist yoğunluğu yaşadı. İspanya'da hükümet, yaklaşık 450.000 ek turistin ekonomiye 347 milyon euro katkı sağlayabileceğini tahmin ediyor.

Buna karşın, Güneş enerjisi üretimi de gün içerisinde yaşanan karanlıktan dolayı azaldı. Elektrik piyasalarında fiyatların megavatsaat başına 460 euro seviyesine çıktığı düşünülüyor.

Eski Başbakan Viktor Orban liderliğindeki Fidesz ise oturumu boykot etti.

Baka 1952 doğumlu Andras Baka, 1990’da muhafazakar Macar Demokratik Forumu’nun listesinden milletvekili seçilerek kısa süre görev yapmanın dışında siyasi bir görev üstlenmedi. 1991’den 2008’e kadar Strazburg merkezli Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde (AİHM) yargıç olarak görev yapan Baka, Strazburg’da görev yapan ilk Macar olmuştu.

2009’da Macaristan Yüksek Mahkemesi başkanlığına aday gösterilerek bu makama seçilen Baka, başkanlığı sırasında Orban hükümetiyle açık bir şekilde ters düşmüştü. Bu süreçte Baka, 2012 yılında Orban yönetiminin gerçekleştirdiği anayasal ve yasal düzenlemelerle birlikte görevden alınmıştı. O dönemde Baka’nın görevden alınması, yargıda tasfiye, ifade hürriyetinin ihlali ve hukuka aykırı bir adım olarak değerlendirilmiş ve Baka, AİHM’de bu konuya ilişkin olarak Macaristan devleti aleyhine açtığı davayı kazanmıştı.

ORBAN'IN MÜTTEFİKİ SULYOK'UN GÖREV SÜRESİ, ERKEN SONA ERDİ

Eski Başbakan Orban’ın müttefiklerinden biri olarak görülen bir önceki Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok’un görev süresi, Magyar liderliğindeki Tisza hükümetinin Temmuz ayında gerçekleştirdiği anayasa değişikliği ile erken sona erdirilmişti.

Nisan ayında yapılan seçimleri kazanarak Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidarına son veren Magyar, Sulyok’tan boşalan Cumhurbaşkanlığı makamını Macaristan’ın dünyaca ünlü satranç şampiyonu Judit Polgar’a teklif etmiş, fakat Polgar böyle bir sorumluluğu üstlenmeye hazır olmadığını ifade ederek teklifi reddetmişti.

Magyar, yeni seçilen cumhurbaşkanının, yapılacak anayasa değişikliği süreci tamamlanana kadar görev yapacağını açıklamıştı. Macar lider, bu sürecin bir ila bir buçuk yıl süreceğini öngördüklerini söylemiş ve bu konudaki istişareleri gelecek ay başlatmayı taahhüt etmişti.

Üç gündür kendisinden haber alınamayan deneyimli oyuncu Bronx'taki evinde komşusu tarafından ölü bulundu. Ölüm nedeni ise henüz bilinmiyor.

14 Temmuz 1946'da Bronx'ta doğan Pastore, Pace Üniversitesi'nden tiyatro bölümünden mezun olduktan sonra Goodfellas, Carlito's Way ve Men of Respect gibi filmlerde ufak roller aldıktan sonra 1995 yapımı The Jerky Boys: The Movie ve 1996 yapımı HBO televizyon filmi Gotti'deki rolleriyle ün kazandı. David Chase'in 1999 yapımı dizisi The Sopranos'ta ise dizinin ana karakterlerinden biri olan Salvatore "Big Pussy" Bonpensiero rolüyle herkesçe tanındı.

Pastore'nin rol aldığı öne çıkan işleri ise şunlar:

Mickey Blue Eyes, Two Family House, Riding in Cars with Boys, Witness to the Mob, Deuces Wild, Mafia!, Serving Sara, This Thing of Ours, Shark Tale, Bachelor Party Vegas, Once Upon a Time in Brooklyn, Money Train, A Brooklyn State of Mind, The Deli, Spinning Gold ve Guy Ritchie’s Revolver.

ABD VATANDAŞLARINA UYARI

ABD Dışişleri Bakanlığı, Irak ve Orta Doğu'da bulunan ABD vatandaşlarına yönelik yeni bir güvenlik uyarısı yayımlayarak, muhtemel uçuş iptalleri, hava sahasının geçici olarak kapatılması ve seyahatlerde yaşanabilecek aksaklıklara karşı hazırlıklı olunmasını istedi.

Açıklamada, ABD vatandaşlarından sürekli teyakkuz halinde olmaları, yerel makamların talimatlarına uymaları ve yerel medyayı takip etmeleri istendi. Ayrıca, hava sahasının herhangi bir zamanda önceden haber verilmeksizin kapatılabileceği veya seyahatlerde ciddi aksaklıklar yaşanabileceği belirtilirken, muhtemel bir saldırı durumunda güvenli bir yere sığınılması ve enkaz ya da düşen cisimlerden uzak durulması tavsiye edildi.

HAVAYOLU ŞİRKETLERİNDEN İPTAL ETME VE ERTELEME

ABD vatandaşlarına, mümkünse bölgeden ayrılmaları veya güvenlik durumunun kötüleşmesi halinde ayrılmaya hazır olmaları tavsiye edildi. Ayrıca, Orta Doğu dışında bulunan ABD vatandaşlarından da bölgeye veya bölge üzerinden yapacakları seyahatleri ciddi şekilde gözden geçirmeleri istendi. Seyahat etmeyi tercih edenlerin ise havalimanları ile hava yolu şirketlerinin duyurularını yakından takip etmeleri gerektiği vurgulandı.

“ORTA DOĞU ÜLKELERİ İSTEDİ, İPTAL ETTİM”
Dün “İran’ı çok sert vuracağız” açıklaması yapan ABD Başkanı Donald Trump, sabaha karşı yeni bir açıklama yaparak yükselen tansiyonu bir nebze düşürdü.

İsrail ordusunun, İran'ın enerji tesisleri ve altyapısına yönelik olası ABD saldırıları öncesi yüksek alarm durumuna geçtiği ifade edilirken Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada Orta Doğu ülkelerinin talebi üzerine bu gece düzenlenmesi planlanan saldırıları iptal etmeyi kabul ettiğini duyurdu.

Donald Trump açıklamada şu ifadeleri kullandı: "ABD, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana görülmemiş düzeyde askeri güç, kuvvet ve caydırıcılıkla İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı harekete geçmeye hazır durumda. Buna rağmen İran ve diğer Ortadoğu ülkeleri, bir anlaşmanın ana hatları üzerinde uzlaşı sağlandığını belirterek saldırıyı ertelememizi talep etti. Bu anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın derhal, tamamen ve koşulsuz olarak açılmasını ve İran'ın nükleer tehdidine son verilmesini içeriyor. Bu talep doğrultusunda, DÜNYA'nın gelecekteki yararı ve aynı zamanda başarılı ve müreffeh bir İran'ın varlığını sürdürebilmesi adına, hızlı bir şekilde anlaşmaya varılabilmesi şartıyla saldırıyı iptal etmeyi kabul ettim. İsrail Devleti de bu taahhüdüme katılıyor. Herkes işe koyulsun."

ABD VE İSRAİL'İN HAFTA SONU İRAN'IN ENERJİ ALTYAPISINI BOMBALAMAYI PLANLADIĞI İDDİASI

ABD'de yayın yapan CBS News, ABD ve İsrail'in bu hafta sonu İran'daki enerji altyapısına karşı "bugüne kadarki en sert bombardıman kampanyalarından birini" gerçekleştirmeyi planladığını ileri sürmüştü.

Trump, temmuz ortasında yaptığı bir açıklamada, "Enerji hedeflerini en sona bırakacağım ama sonunda onları da vuracağız. Bu gece, yarın gece ve sonraki gece çok sert vuracağız. Gelecek hafta ise onlar için durum çok daha kötü olacak. Çünkü gelecek hafta sıra elektrik santrallerine ve köprülere gelecek. Müzakere masasına oturmazlarsa tüm elektrik santrallerini ve köprülerini devre dışı bırakacağız." tehdidinde bulunmuştu.

DİPLOMASİ HIZLANDI

ABD Başkanı Trump'ın açıklamasından saatler önce İran, Türkiyedahil bölge ülkeleriyle temastaydı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Türk, Suudi ve Pakistanlı üst düzey yetkililerle telefonda görüştü. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Arakçi ile temaslarında, müzakere sürecindeki son durumun ele alındığını açıkladı. Türkiye'nin kalıcı barış için diplomatik girişimlerini sürdüreceğini vurguladı.

İranlı bakan ayrıca Suudi mevkidaşı Prens Faysal bin Ferhan ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir'le de görüştü. Amerikan haber sitesi Axios da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın, ABD Başkanı Donald Trump'la telefonda görüştüğünü yazdı. Suudi Prens, saldırı planlarından duyduğu kaygıyı dile getirdi. Tansiyonun düşürülmesi çağrısı yaptı.

ABD ordusunu yeniden inşa ettiklerini ve ordunun eriştiği gücü İran’da kullandıklarını söyleyen Trump, "Yanlış haberler okumuş olabilirsiniz ancak İran’ın durumu çok kötü. Gerçekten çok kötü durumdalar ve zorlanıyorlar. Son derece dürüstlükten uzak davrandılar. Donanmaları yok, tamamen imha edildi. Hava kuvvetleri ortadan kaldırıldı. Uçakları kalmadı. Füzelerinin büyük bölümü yok edildi. Ellerinde hala biraz var. Ancak 4 veya 5 ay öncesine göre çok daha az füzeleri bulunuyor. Üretim kapasiteleri neredeyse tamamen ortadan kalktı. İnsansız hava aracı kapasiteleri de neredeyse yok edildi. Ellerinde halen bir miktar kapasite var ancak yakında o da kalmayacak" dedi.

"Sadece kazanmak istiyoruz"

Bir basın mensubunun ABD ile İran arasında ateşkesin yeniden canlandırılması ihtimaline ilişkin sorusu üzerine Trump, "Yalnızca kazanmak istiyoruz. Gerçekten sadece kazanmak istiyoruz. Çok iyi ilerliyoruz" cevabını verdi.

Trump, "Mesele çok basit, nükleer silaha sahip olamazlar. İran’ın nükleer silahı olmayacak ve olamaz. Nükleer silaha sahip olsalardı Orta Doğu şimdiye kadar yerle bir edilmiş olurdu" dedi.
İran ile savaşta önümüzdeki süreçte beklentilerinin ne olduğu yönünde bir soruya Trump, "Onları çok ağır şekilde vuracağız. Bir noktada, 'Artık dayanamıyoruz' diyecekler" cevabını verdi.

"Gazze anlaşması Orta Doğu açısından büyük bir adım"

İsrail’in Gazze’den çekilmesi ve Hamas’ın silah bırakmasına ilişkin anlaşma konusunda İsrail’in bu anlaşmaya uyacağı konusunda bir güvence alıp almadığı yönünde bir soruya cevabında Trump, "İsrail ile bir mutabakatımız var. İsrail bundan çok memnun ve bize yardımcı oldu. Bu konuda çok iyi davrandılar. Çoğu kişi böyle bir anlaşmanın gerçekleştirilmesinin imkansız olduğunu söylüyordu" dedi.

Süreçte iniş çıkışlar olabileceğini söyleyen Trump, "Ancak bu büyük bir adım. Hamas’ın silahsızlandırılmasının mümkün olacağını hiç kimse düşünmüyordu. Bu aynı zamanda İran konusunda ne kadar başarılı olduğumuzu gösteriyor. Dört veya beş ay önce böyle bir anlaşma imkansız olurdu. Dolayısıyla bu, Orta Doğu açısından büyük bir adım. İnsanlar bundan çok etkilendi ve şaşırdı" ifadelerini kullandı.

Gazze’deki barış planı yol haritası çerçevesinde Hamas silah bırakırlen silahları yeni yönetimin mi yoksa Barış Kurulu’nun mu teslim alacağı sorusuna Trump, "Süreç, kurul tarafından yönetilecek. Barış Kurulu olağanüstü bir oluşum oldu ve son derece yetkin kişiler tarafından yönetiliyor" cevabını verdi.

"İran ile çatışmalar biraz sürecek"

ABD ile İran arasındaki çatışmaların İran’ın karşılık verme kapasitesi tamamen sona erene kadar devam mı edeceği yönündeki bir soruya Trump, "Biraz sürer. Giderek zayıflayacaklar. Belki şimdi biraz güçlenebilirler ancak sonra yeniden zayıflayacak ve etkileri tükenip gidecek" cevabını verdi.
İran ile görüşmelerin mevcut durumuna ve görüşmelerde kimlerin yer aldığı sorusuna cevabında Trump, görüşmelere Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, damadı Jared Kushner, Başkan Yardımcısı James Davdi Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun dahil olduğunu söyledi.

Görüşmelere yetkin isimlerin katıldığını vurgulayan Trump, "Bir anlaşmaya varacaklar" ifadelerini kullandı.

"Sürekli yalan söyledikleri için onlara olan güvenimi kaybediyorum"

İran ile bir anlaşmaya varılabileceğine olan inancı sorulan Trump, "Sürekli yalan söyledikleri için onlara olan güvenimi kaybediyorum. Geçtiğimiz gün beş füze fırlattılar ve biz hepsini düşürdük. O sırada müzakerelerin ortasındaydık. Steve’in (Witkoff) beni arayıp görüşmelerin nasıl gittiğini anlatmasını bekliyordum. Bunun yerine beni (Savunma Bakanı) Pete (Hegseth) aradı. Ürdün’deki üslerimizden birine beş füze fırlattıklarını söyledi" dedi.

"Zelenskiy’e savaşın sona ermesi gerektiğini söyledim"

Ukrayna’ya Patriot hava savunma sistemlerinin üretim lisanslarının verilmesi konusunda karar vermeden önce Ukrayna’dan bir beklentisi mi olduğu yönündeki bir soruya cevabında Trump, "Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Patriot sistemlerinden almak istiyor. Tomahawk füzeleri de istiyor. Bunlardan biri saldırı, diğeri savunma silahı ve ikisi de son derece ölümcül. Ancak bu sistemlerin kullanım veya üretim hakkını birine verdiğinizde Bunlar son derece karmaşık silahlar" dedi.
ABD Başkanı Trump, "Konuyu görüşüyoruz ancak böyle bir teknolojiyi başkasına vermek zor bir karar. Öyle olacağını sanmıyorum fakat teknoloji verdiğiniz kişiler bir gün size karşı dönebilir. Böyle bir ihtimal var. Geçmişte savaşlarda bunun birkaç kez yaşandığını gördük. Bu nedenle çok dikkatli olmalıyız" ifadelerini kullandı.

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’e Patriotlar hakkında ne söylediği ve durumu kendisine açıklayıp açıklamadığı sorusuna Trump, "Evet. Onunla Patriotlar, Tomahawklar ve diğer bütün konular hakkında görüştüm. Ayrıca bu savaşı sona erdirmemiz gerektiğini söyledim" cevabını verdi.

Trump, "Ona bu savaşı sona erdirmeleri gerektiğini söyledim. Zelenskiy’nin de (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin’in de anlaşma yapmak istediğini düşünüyorum" şeklinde konuştu.
Savaşın sona ermesi için hem Zelenskiy hem de Putin’in taviz vermeleri gerektiğini söyleyen Trump, "Bir anlaşma yapılması gerekiyor. Her ay çoğu asker olan 25 bin genç ve güzel insan ölüyor" dedi.

Buradaki açıklamalarında Trump, "İran bunun bedelini ağır ödeyecek. Büyük kayıplar veriyorlar. Adeta imha ediliyorlar" dedi.

"Amerikalılar savaşa karşı değil"

Bir basın mensubunun Amerikan halkının İran ile savaşa karşı olduğuna ilişkin ifadelerine cevap veren Trump, "Amerikalılar savaşa karşı değil. Bir anket yayımlandı. Amerikalılar, akaryakıt fiyatlarının yüksek olmasını istemiyor ancak savaşa karşı değiller. Bu ankette net bir şekilde ortaya çıktı. Kimse İran’ın nükleer silah sahip olmasını istemiyor" dedi.

Natanz yakınlarındaki yer altı kompleksi hakkında konuşan Trump, “O bölgeyi çok yakında ve çok ağır biçimde vuracağız.” dedi.

Normal şartlarda askeri hedefleri önceden açıklamayacağını belirten Trump, “Ancak bununla ilgili yapabilecekleri hiçbir şey yok” ifadesini kullandı.

“İRAN’LA İŞİMİZ BİTMEDİ”

İran’ın mevcut saldırılarda büyük ölçüde zarar gördüğünü savunan Trump, ülkenin yeniden toparlanmasının 20 yıldan fazla sürebileceğini öne sürdü.

Trump, “Şu anda çekilsek bile İran’ın yeniden inşa edilmesi 20-25 yıl sürer. Ancak işimiz kesinlikle bitmedi. Şu anda ayrılmıyoruz.” diye konuştu.

DAĞIN DERİNLİKLERİNDEKİ KOMPLEKS

Kazma Dağı, İran’ın ağır hasar gören Natanz uranyum zenginleştirme tesisinin yakınında bulunuyor. Batılı istihbarat kuruluşları, dağın derinliklerine inşa edilen ve son derece korunaklı olduğu belirtilen komplekste İran’ın resmen bildirmediği bir uranyum zenginleştirme tesisi kurduğundan şüpheleniyor.

Uzmanlar, kompleksin derinliği ve güçlendirilmiş yapısı nedeniyle ABD’nin en güçlü sığınak delici bombalarının bile erişim kapasitesinin dışında olabileceğini değerlendiriyor.

Öte yandan ABD ile İran arasındaki savaşın yeniden başlamasının üzerinden iki hafta geçerken Tahran yönetimi, salı günü Ortadoğu’daki saldırılarını artırdı. Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn İran saldırılarının hedefi oldu.

CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, ABD güçlerinin İran'a yönelik yeni operasyonlar başlattığı belirtilirken, saldırıların hedefleri ve sonuçlarına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

İran resmi haber ajansı IRNA ise Hürmüz Boğazı kıyısında bulunan ve ülkenin en önemli ticaret ile askeri merkezlerinden biri olan Bender Abbas'ta patlama sesleri duyulduğunu aktardı.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, ABD'nin askeri saldırılar ve deniz ablukasıyla Tahran'ı müzakereye zorlayamayacağını belirterek, "ABD, saldırıları ve ablukasıyla bizi müzakere masasına oturtabileceğini düşünüyorsa yanılıyor." ifadelerini kullandı.

İRAN LİMANLARINA DENİZ ABLUKASI BAŞLADI

ABD Başkanı Donald Trump'ın duyurduğu İran limanlarına yönelik deniz ablukası da yürürlüğe girdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından uygulamaya konulan abluka kapsamında, İran limanları, petrol terminalleri ve kıyı bölgelerine giriş-çıkış yapan gemilerin engellenmesi öngörülüyor.

Washington yönetimi, uygulamanın yalnızca İran limanlarıyla bağlantılı deniz trafiğini kapsadığını, Hürmüz Boğazı'nın diğer ülkelere ait gemilerin geçişine açık kalacağını savundu.

ABD tarafından yayımlanan denizcilik uyarısında ise İran limanlarına izinsiz giriş veya çıkış yapmaya çalışan gemilerin durdurulabileceği, rotalarının değiştirilebileceği ya da kontrol altına alınabileceği bildirildi.

Trump ayrıca daha önce gündeme getirdiği Hürmüz Boğazı geçişlerinde uygulanması planlanan yüzde 20'lik "ABD geri ödeme ücreti" uygulamasından vazgeçildiğini açıkladı. Bunun yerine Körfez ülkeleriyle yapılacak ticaret ve yatırım anlaşmalarının devreye alınacağını ifade etti.

BÖLGEDE GERİLİM YENİDEN TIRMANDI

Birkaç hafta önce ilan edilen ateşkesin ardından bölgede tansiyon yeniden yükseldi. İran'ın Körfez'de ABD'nin müttefikleri ile ticari gemileri hedef aldığı saldırıların ardından Washington yeni bir askeri harekât başlattı.

ABD ordusu daha önce İran'ın Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı kıyılarındaki askeri tesisler, füze ve insansız hava aracı altyapısı ile kıyı savunma noktalarının hedef alındığını açıklamıştı. İran ise saldırılara karşılık olarak bölgedeki ABD üslerine yönelik misilleme saldırıları düzenliyor.

Patlamaların nedeni ve olası can ya da mal kaybına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Olayla ilgili gelişmelerin takip edildiği belirtilirken, ayrıntıların kısa süre içinde netleşmesi bekleniyor.

Trump, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini üstleneceğini belirterek, "Hürmüz Boğazı'nı alıyoruz. Boğazın koruyucusu olacağız." dedi.

“GÜVENLİĞİ SAĞLAMAK İÇİN ÜCRET ALACAĞIZ”

Bu görevin bir bedeli olması gerektiğini savunan Trump, "Hürmüz Boğazı'nda güvenliği sağladığımız için ücret alacağız." ifadelerini kullandı.

İran'a yönelik eleştirilerini de sürdüren Trump, Tahran yönetimiyle daha önce bir anlaşmaya vardıklarını ancak İran'ın bu anlaşmayı bozduğunu öne sürdü.

İRAN'DAN TRUMP'IN İDDİALARINA YANIT

İran Silahlı Kuvvetleri, Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün ele alınacağına dair açıklamalarına yanıt verdi.

Tahran'ın açıklamasında, "ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın yönetimine dahil olmasına izin vermeyeceğiz. ABD ile iş birliği yapan bölge ülkeleri İran'a savaş açmış sayılacak." ifadelerine yer verildi.

Savaşın genişleme ihtimaline de değinilen açıklamada, “Çatışma bölgedeki tüm ülkelere yayılacak. Bunun sorumluluğu ABD ve müttefiklerine aittir.” denildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDE SON DURUM NE?

ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanması ve bölgedeki gemilere yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin sert biçimde düşmesine yol açtı.

Boğazdan geçen petrol ve doğal gaz tankeri sayısı son bir günde düşerek 25 Mayıs’tan bu yana en düşük seviyeye geriledi. Mevcut takip bilgilerine göre tanker trafiğinin son iki ayın en düşük seviyesinde olduğu belirtildi.

ABD VE İRAN'DAN FARKLI AÇIKLAMALAR

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Amerikan güçlerinin pazar günü İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası düzenlediğini, farklı bölgelerdeki onlarca hedefin hassas mühimmatla vurulduğunu açıkladı.

Trump, Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi trafiğine açık olduğunu söyledi. İran ise daha önce onaylanmayan bir rotada ilerleyen bir geminin vurulmasının ardından boğazın kapatıldığını duyurmuştu.

Açıklamasında Trump, “İran görüşmelere devam etmemizi istedi, bunu kabul ettik ancak ateşkesin sona erdiğini onlara açık ve net biçimde ilettik” ifadelerini kullandı.

ABD VE İRAN ARASINDA SON DURUM

İran ve ABD, Pakistan aracılığıyla yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.

Ancak ABD ordusu, Hürmüz Boğazı'nda üç tankere dron atılmasının ardından 8 Temmuz'da İran'a karşı yeni saldırılar başlatmış, İran da bu saldırılara misilleme olarak komşu ülkelerdeki ABD üslerini hedef almaya başlamıştı.

Pezeşkiyan, "Ellerine çocukların kanı bulaşmış birinden bu tür bir politika dersi almayacağız. Hakaret etmeden konuşamayan ya da düşüncelerini ifade edemeyen biri. Ağzından çıkan sözler kadar düşünceleri ve üslubu da hakaret içeriyor. Haklarımızı kararlılıkla savunuyoruz" dedi.

Trump, Ankara'daki NATO Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, İran ile ateşkesin "sona erdiğini" ilan etmiş ve İranlı liderleri "yalancılar", "pislikler", "kötü niyetli", "şiddet eğilimli" ve "hasta insanlar" olarak nitelendirmişti.