banner278

ŞARDAĞINDAN KALKAN KAZLAR...


İlber Şiyak

İlber Şiyak

09 Mart 2018, 22:39

Yüzyıllardır dilden dile söylenen bu eski Rumeli Türküsünü ve Öyküsünü hiç merak ettiniz mi ?
Ben size bu türkü ve öyküsü hakkında bildiklerimi anlatayım .
Vardar Ovası Türküsü , 
TRT Repertuvarında ve bazı Ses Sanatçıları tarafından ,
" Maya Dağdan Kalkan Kazlar" Mısrası başlığıyla okunur.
Oysa ; 
Rumeli'de " Şar Dağından Kalkan Kazlar " Mısrası başlığıyla okunur .
Peki , hangisi doğru diye soracak olursanız ;
Elbette "Şar Dağından Kalkan Kazlar " Mısrasıyla başlayan derim .
Neden mi ? Anlatayım ...
Rumeli'de Vardar Ovası olarak bilinen o bereketli ova Şardağ'ın önünde bulunan , Kalkandelen ( Tetovo) , Gostivar ve Üsküp'e kadar uzanan Ova'dır.
Oysa Mayadağ olarak bilinen Dağ , Yunanistan'ın Selanik Şehrindedir.
Mayadağ'ın Vardar Ovası ile uzaktan yakından bir ilgisi bulunmamaktadır.

" Kalkandelen ( Tetovo ) Şehri "

Makedonya'nın en yüce dağı olan "ŞARDAĞ "ın eteklerinde kurulmuştur.
Şehrin asıl ismi Tetovo 'dur.  Osmanlı döneminde Kalkandelen adını almıştır.
Şehrin içinden "Pena - Köpüklü Nehri " akmaktadır.
Şardağ'ın eriyen beyaz köpüklü kar sularını taşır Vardar Ovasına.
Bir yandan Pena  , bir yandan Vardar Nehrinin suladığı o bereketli ve 
Türklere konu olan o ünlü "Vardar Ovası "nın tam kalbinde yer alır.
Kentte , Ecdat Yadigarı "Alaca Cami " ve " Harabati  Baba Dergâhı " 
ve daha pek çok Tarihi mirasa  ev sahipliği yapıyor.
14.yy.da Osmanlı Devletinin topraklarına katılmıştır. 
1452 yılına ait olan Kent " Kalkandelen Nahiyesi " adıyla ,
Osmanlı Devletinin ilk Kayıtlarında yer almıştır .
Ben Makedonya'ya ve Tetovo Şehrine ne zaman gitsem ,
Şardağ'ına çıkarım ve oradan Vardar Ovası'nı seyre dalarım.
Hangi tarihte ve Kim tarafından okunduğu bilinmeyen Türk Halk Müziği Repertuvarında "Anonim Türkü " olarak kaydedilen bu Türküyü mırıldanırım.
Bu Türkü aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti'nin Kurucusu Gazi M.Kemal Atatürk'ümüzün de çok sevdiği bir Türküdür.
Ben bu Türküyü ve Öyküsünü yıllar önce araştırdım ve yazdığım kitaplarımda anlattım. 
Bu Türkü meğerse nasıl bir aşk ve hasret yüklüymüş !
1380' li yıllar ...
Osmanlının Balkanlarda büyüme ve gelişme zamanı .
İstanbul henüz fethedilmemiş .
Rumeli'de fetih hareketleri başlamış , Alperen Dervişler karargah kurup fetih hazırlıkları yaparlar. 
Sultan I.Murad döneminde Osmanlı Ordusu Üsküp ve Kosova'yı kuşatır. 
Saray erbabı içinde bulunan Vezir Çandarlı Ali Paşa'nın otağı buradaydı. 
Kuşatma sürerken civarda ki köy ve kasabalardan halk Osmanlı'ya sığınıyordu. İşte , Türkümüzün kahramanı olan genç kız da bu kalabalıkların içerisinde , 
aç ve sefil bir halde sığınacak bir yer arıyordu. 
Genç kızın yolu Vezir Çandarlı Ali Paşa'nın oğlu , 
Çandarlı Halil Paşa ( Halil Paşa daha sonra babasının ölümü üzerine Vezir - i Azam olmuştur. ) ile kesişir. 
1389 yılında Kosova Feth edilir . Sultan I.Murad Şehit olur.
Ordunun bir kısmı geri döner ve yanlarında Rumelili pek çok insan. 
Bir kısmı kendi rızalarıyla ve bir kısmı da savaş şartlarından dolayı yurtlarından kopartılan bu insanların Sıla özlemleri hiç bitmez. 
Çandarlı Halil Paşa'nın yanına sığınan genç ve güzel kız da Paşa 'yı çok sevdi. 
Ona bağlandı ancak Sıla özlemi hiç bitmedi. 
İşte o çok bilinen ve yüzyıllardır dilden dile dolaşan o Türküyü yaktı  ...
                                                  " VARDAR OVASI "
Şar Dağından kalkan Kazlar. 
Al topuklu beyaz kazlar.
Yarimin yüreği sızlar .
Eglenemem aldanamam 
Ben bu yerlerde duramam.

Vardar Ovası , Vardar Ovası ,
Kazanamadım sıla parası.

Şar Dağının yıldızıyım. 
Ben annemin bir kızıyım. 
Efendimin sağ gözüyüm 
Eglenemem aldanamam 
Ben bu yerlerde duramam.

Vardar Ovası  , Vardar Ovası. 
Kazanamadım sıla parası.

Bu Türkü Anonimdir.  
Yazarı bilinmez.  
Ama , Öyküsü böyledir. 
Hicaz Makamında okunur .

Önemli :
Bu bilgiler,  " İlber Şiyak'ın Rumeli Dedikleri " adlı kitabının 
157 - 158 sahifelerinden alınmıştır. İzinsiz kullanılamaz.!  
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.